CNC Torna | G41 ve G42 Komutları | Takım Telafisi

Yarıçap ve Çap Telafi Açıklaması

CNC makinelerinde tornalama işlemleri için kullanılan kesici uçların çoğunda bir uç radyüsü vardır. Bu radyüs yüzey pürüzlülüğünü etkileyen önemli bir parametredir. Radyüsün küçük olması pürüzlülük değerini artırır. Büyük olması durumunda pürüzlülük değerinde iyileşme meydana gelir ancak bu durumda talaş kaldırma kuvvetlerinde de artış olur. Uç radyüsünün pürüzlülük kalitesi dışında bir de ölçü tamlığına etkisi vardır. G41 ve G42 Takım Ofset ve yarıçap telafisi komutları uç radyüsü dahil olmak üzere bize telafi ve kompanzasyon imkanı tanır.

Tornalama işlemi konik ya da kavis içeriyorsa, bu hata belirgin şekilde ortaya çıkar. CNC ile programlamada, kesicinin uç radyüsünden dolayı uç radyüs merkezi esas alınmalıdır. Bu takdirde alın ve boyuna tornalamalarda bir ölçü sorunu yaşanmazken konik ve kavislerde ölçü hatası meydana gelir. Çünkü kesicinin kavisli kenarı ile teorik uç noktası arasında bir mesafe vardır ve bu mesafe ölçü hatasının sebebidir. Bu hata G41 (kesici yörüngeye soldan teğet) ve G42 (kesici yörüngeye sağdan teğet) komutu ile telafi edilmektedir. Programda, kesici ile iş parçasının temas yönüne göre bu komutlardan biri kullanılır. G40 komutu ile de G41 ve G42 iptal edilir. G41 ve G42 kullanılmadığı taktirde bahsedilen hataların oluşması kaçınılmazdır. Bu komutların fonksiyonel olabilmesi için önceden gerekli uç yarıçapları ilgili dosyalarda tanımlanmış olmalıdır.

G41 ve G42 Kod Formatı

G40: Takım yarıçap telafi iptali
G41 : İlerleme yönüne göre iş parçasının sol tarafında konumlandırıldığında
G42 : İlerleme yönüne göre iş parçasının sağ tarafında konumlandırıldığında

G41 ve G42 Kod Program Örnekleri

Örnek – 1

Takım yarıçap telafisi kullanmadan programın yazılması :

İş parçası işlenmesi esnasında takım yarıçap telafisi kullanılmayacak ise ilgili hesaplamaların takım yarıçapına göre yapılması ve programın ona göre yazılması gerekir.

O1234;
G01 X25.0 Z0 F0.2;
X30.0 Z-2.5;
G00 U1.0 Z1.0;
G28 U0 W0;
M30;

Takım yarıçap telafisi kullanarak programın yazılması :

İş parçası işlenmesi esnasında takım yarıçap telafisi kullanılır ise bizim yapacağımız hesaplamaları makine kendisi yapar ve takım yollarını buna göre işler. Elbette bu hesaplamanın yapılabilmesi için ilgili takımın ofset sayfasına takım tipi ve uç yarıçap ölçülerinin girilmiş olması, programda kullanılabilmesi için ise uygun formatta ( G41 veya G42 ) ve doğru şekilde program içinde yazılması gerekir. İşlenen parçanın doğru çıkmaması uç tipinin, uç ofset bilgilerinin veya programda kullanılan telafi komutunun yanlış kullanıldığı anlamına gelir.

O1235;
G42 X26.0 Z0 F0.2;
G01 X30.0 Z-2.0;
Z-30.0;
G00 U1.0 Z1.0;
G28 U0 W0;
M30;

Takım yarıçap telafisi kullanıldığında oluşan takım yolu :

Takım yarıçap telafisi kullanılmadığında oluşan takım yolu :