CNC Encoder Nedir?


Encoder (Enkoder) Nedir?

Döner kodlayıcı yada kodlayıcı olarak da Türkçe’ye çevirebileceğimiz “Encoder” ( Linear olan modellerine cetvel veya linear scale, daha sık kullanılan döner modellerine ise teknik olarak Rotary Enkoder denmektedir) ; döner bir şaftın açısal konumunu, hareketini ve/veya hızını analog veya dijital çıkış sinyallerine dönüştüren elektromekanik bir cihazdır.

İki tip enkoder tipi vardır; Mutlak ( Absolute ) ve Artımlı ( Incremantal ). Mutlak bir enkoder; çıkış olarak mevcut mililn pozisyonunu gösterir ve sistemin kapanması durumunda ise mevcut pozisyonunu pil ile hafızasında saklar. Artımlı (Incremental) bir enkoder ise mevcut milin pozisyonu yerine milin referans noktasından ( Genel olarak Z fazı ) olan uzaklığını hız, mesafe veya konum şeklinde gösterir. Burada bahsi geçen detaylar teknik olarak iç yapısı hakkında bilgi vermekle birlikte genel olarak ayrım “enerjisi kesildiğinde pozisyonunu saklayabilen ( Absolute – Mutlak ) veya enerjisi kesildiğinde pozisyonunu kaybeden-referans ( Sıfır ) noktasına gönderilmesi gereken ( Incremental – Artımlı )” şeklinde özetlenebilir.

Enkoderler; CNC Makineleri, Endüstriyel kontroller, robotlar, teleskoplar, mercekler, ve bilgisayarlı kontrol cihazları dahil olmak üzere mekanik sistemlerin izlenmesini veya kontrol edilmesini gerektiren çok çeşitli uygulamalarda kullanılır. Hareket kontrolünün gerektiği her türlü elektromekanik sistem enkoderlere ihtiyaç duyar. Encoder Nedir? sorusuna enkoder çeşitleri hakkında bilgi vererek daha fazla cevap vermeye devam edelim.

Enkoder Çeşitleri

Absolute ( Mutlak ) Enkoder

Absolute (mutlak) enkoderler enerjileri kesildiğinde dahi pozisyon bilgisini korur. Enkoderin konumu sistemin açılması ile birlikte beklemeden veya ilave bir işleme gerek kalmadan kullanılabilir. Enkoderin pozisyonu ile kontrol edilen eksenin fiziksel konumu arasındaki ilişki montaj esnasında belirlenir veya sistemin yapısına göre özel prosedürler ile enkoderin sıfırı tekrar ayarlanabilir. Absolute enkoderlerin teknolojisi ve yapısı gereği; pozisyon doğruluğunu sağlamak için açılışta veya herhangi bir zamanda referans (kalibrasyon) noktasına dönmesi gerekmez.

Incremental ( Artımlı ) Enkoder

Inremental (Artımlı) enkoderler absolute enkoderlerden farklı olarak pozisyon bilgilerini enerjileri kesildiğinde kaybederler. Sistemin açılması ile birlikte mevcut pozisyonlarını hemen bildiremezler, bir referans veya kalibrasyon noktasına gönderilmeye ihtiyaç duyarlar. Referans noktasına gittikten sonra pozisyon bilgilerini sıfırlayarak ( veya çalıştıkları sistemde ayarlanmış pozisyon ile kalibre olarak ) çalışır hale gelirler.